เจ็บหน้าอก จะเป็นโรคหัวใจไม๊หมอ
เป็นเรื่องที่เจอได้ทุกสัปดาห์ แม่พาลูกอายุย่างวัยรุ่นมาด้วยเรื่องเจ็บที่หน้าอกข้างซ้าย มาขอตรวจ เอ๊คโค่ คลื่นไฟฟ้า เอ๊กซ์เรย์ กลัวลูกจะเป็นโรคหัวใจ
หรือหลังจากมีคนตายด้วยเรื่องหัวใจวายเฉียบพลัน สัปดาห์นั้นจะมีคนมาขอตรวจด้วยอาการเจ็บหน้าอกข้างซ้ายมากขึ้น
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจเรื่องพื้นฐานก่อน
โรคหัวใจในภาษาชาวบ้านกับภาษาทางแพทย์เป็นคนละโรคเดียวกัน
โรคหัวใจในทางการแพทย์หมายถึงโรคที่เป็นกับหัวใจ....จบ
โรคหัวใจของชาวบ้าน ส่วนใหญ่จะเป็นโรคเจ็บหน้าอกข้างซ้ายแล้วตาย
มีส่วนน้อยเป็นโรคหัวใจอื่นๆเช่น(ลิ้น)หัวใจรั่ว (ลิ้น)หัวใจตีบ หัวใจตอด หัวใจกระตุก หัวใจกระเส่า หัวใจอ่อน หัวใจโต หัวใจวาย หรือแม้แต่หัวใจสะออน ก็ยังมี
แต่ด้วยความหมายของชาวบ้านประชาชนคนไทย ในที่สุดก็ลงท้ายที่ว่าโรคที่เจ็บหน้าอกแล้วตายนั่นแหละ....... ซึ่งถ้าเอามาเทียบกับการแพทย์แล้วมันคือโรค หัวใจขาดเลือดจากเส้นเลือดหัวใจตีบ
ว่าด้วยเรื่องคำศัพท์แล้ว สรุปว่าเรื่องโรคหัวใจในที่นี้ผมจะกล่าวเฉพาะเรื่องหัวใจขาดเลือดเท่านั้นนะครับ
หัวใจคนเราเป็นกล้ามเนื้อกลมๆขนาดกำปั้น บีบทำงานตลอดเวลาโดยมีเส้นเลือดมาเลี้ยงอยู่สองสามเส้น ในคนที่มีตัวกระตุ้น จะเกิดการสะสมของคราบไขมันในเส้นเลือด เมื่อการสะสมมากเข้าๆ จนถึงระดับนึง เลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่พอ หัวใจก็ขาดเลือด มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก จากนั้นหัวใจที่อ่อนล้าก็หยุดเต้น ตาย....
ฟังดูแล้วก็คงจะวูบวาบกันใช่ไหมครับว่าแล้วตูเจ็บหน้าอกแล้วจะเป็นไหมนี่.....
งั้นมาฟังเรื่องอีกเรื่องครับ
หน้าอกคนเราประกอบไปด้วย ผิวหนัง กล้ามเนื้อ พังผืดกล้ามเนื้อ กระดูกซี่โครง กระดูกอ่อนซี่โครง ลึกลงไปเป็น ปอด หัวใจ หลอดลม หลอดอาหาร แถมพ่วงกระเพาะ ตับ ม้าม ที่อยู่ใกล้ๆ...... เรื่องแบบนี้ไม่ต้องเรียนก็พอจะใช้สามัญสำนึกบอกได้ว่าที่อยู่ตรงหน้าอกมันไม่ได้มีแต่หัวใจอย่างเดียว............... ซึ่งผมก็เชื่อว่าคนทั่ไปทุกคนรู้เพียงแต่ว่าในเวลานั้นนึกถึงโรคอะไร ดังเช่นช่วงที่ผ่านมา..ทุกคนในกรณีเหล่านี้มาด้วยเรื่องเจ็บหน้าอกเหมือนกัน
ช่วงนั้นมีข่าวไข้หวัดนกระบาดซ้ำ.... เจ็บหน้าอก ก็มาตรวจกลัวเป็นหวัดนก
ข่าวอีกฉบับนึงลงข่าวแรงงานต่างชาตินำเชื้อวัณโรคดื้อยา....เจ็บหน้าอกก็กลายเป็นโรคปอด
พอมีคนในหมู่บ้านตาย....เจ็บหน้าอก กลัวเป็นโรคหัวใจ
ตกลงก็คือรู้ว่าเป็นได้หลายโรค แต่นึกถึงอะไรหรือข่าวอะไรดังก็กลัวอย่างนั้น
อ่านมาถึงตรงนี้แล้วก็คงจะหมั่นไส้ว่า... งั้นหมอจะรู้ได้ยังไงว่าเจ็บหน้าอกแล้วเป็นหรือไม่เป็น มีวิธีบอกครับ ขอเพียงแต่เมื่อคุณไปพบแพทย์แล้วบอกอาการตามที่แพทย์จะถาม..
ก. เจ็บแบบไหน....... สำคัญเพราะว่าเจ็บของโรคหัวใจ โดยมากมักเป็นแบบแน่นๆ เหมือนมีผีมานั่งทับ.... ซึ่งตรงข้ามกับความเข้าใจทั่วไปในคำว่าเจ็บแบบภาษาไทยแบบโดนหยิกโดนมีดบาดหรือแบบไปเดินชนของ
ข. เจ็บร้าวไปที่ไหน เจ็บนานแค่ไหน กดแล้วเจ็บหรือไม่
ค.ก่อนจะเจ็บเกิดอะไรขึ้นหรือทำอะไรอยู่ เพราะชื่อก็บอกว่าหัวใจขาดเลือด การขาดเลือดก็จะเกิดเวลาหัวใจเต้นเร็วๆเหนื่อยๆ ต้องการเลือดไปเลี้ยงมากๆ..... และเมื่อพักแล้วอาการดีขึ้น
เพียงแค่ได้คำตอบจากสามข้อนี้ก็แยกอะไรได้มากแล้วครับ
เพราะเจ็บยอดนิยมของคนไทยคือเจ็บจี๊ดๆหรือเจ็บไม่แน่นที่หน้าอก.... ตรวจแล้วจะเจอว่ากดเจ็บหรือไม่ก็เจ็บเวลาขยับแขนซึ่งมักเป็นเจ็บกล้ามเนื้อหน้าอกกับเจ็บกระดูกอ่อนหน้าอก
และแยกได้อีกจากการที่เจ็บของคนไทย มักเป็น เจ็บมานานเป็นเดือนๆ เจ็บตลอดเวลา....ซึ่งถ้าหัวใจขาดเลือดนานขนาดนั้นก็คงตายไปแล้ว
หรือบางคนเข้าใจผิดยังไงไม่ทราบ จะเจ็บเวลาอยู่นิ่งๆ ต้องไปออกกำลังกายให้เลือดไหลแรงๆไขมันในเส้นเลือดหลุดเลือดลมไหลเวียนดี แล้วจะหายเจ็บหน้าอก(ถ้าเป็นจริงก็คงตายตอนที่เริ่มออกกำลังนั่นแหละ)
ดังนั้นให้บอกประวัติอาการก่อนหน้านั้นตามที่หมอซักถาม แล้วจะมีการตรวจร่างกายเพื่อบอกว่าเป็นหรือเปล่าครับ
ต่อจากนั้ ถ้าประวัติ ตรวจร่างกายคล้ายๆหรือสงสัย ก็จะมีการตรวจด้วยเครื่องมือตามมา
ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ.... เอาจุกๆมาติดหน้าอกแล้วปล่อยกระดาษออกมา...หมอจะเอาไปอ่านดูรูปร่างแล้วแปลออกมาว่าเป็นหรือไม่เป็น ถ้าเป็นเป็นชนิดไหน
เอ๊กซ์เรย์ ดูขนาดหัวใจ รวมทั้งดูปอด เพราะในคนที่เป็นมากๆก็มีน้ำท่วมปอดหรือหัวใจโตได้
แต่ทั้งนี้ หมอส่วนใหญ่จะไม่ทำการตรวจด้วยเครื่องพวกนี้ก่อนที่จะตรวจร่างกายซักประวัติ เนื่องจากผลที่ได้จากการตรวจด้วยเครื่องพวกนี้ ต้องดูกับประวัติตรวจร่างกายเป็นสำคัญ.... และผลบางตัวแปลความได้หลายแบบ ยกตัวอย่างเช่น เห็นว่าหัวใจโตนิดๆในฟิล์มx-rayก็จริง แต่เจ้าตัวอายุ15 สาเหตุที่เจอได้บ่อยๆคือ ตอนที่สั่งหายใจเข้าลึกๆดันไม่ยอมหายใจเข้า ทรวงอกเลยเล็กเมื่อเทียบกับหัวใจ......(ผมเองก็พึ่งเถียงกับญาติคนไข้ นั่งอธิบายเรื่องนี้อยู่เมื่อไม่กี่วันก่อน) และเหนือสิ่งอื่นใด หลายครั้งผลจากเครื่องก็ยังเป็นผลที่ก้ำกึ่งบอกได้ไม่ชัดเจนซึ่งแทบจะไร้ค่าเมื่อปราศจากประวัติตรวจร่างกาย
ต่อไปก็สำหรับคนที่ยังกังวลกลัวว่าจะเป็นโรคหัวใจอยู่ดี หรือคนที่เจ็บหน้าอกมานานเป็นๆหายๆ ก็ให้ดูตนเองก่อนครับว่าท่านมีปัจจัยเสี่ยงตัวใดตัวหนึ่งบ้างไหม
ก. อายุมากกว่า35-40
ข. เป็นเบาหวาน
ค. เป็นความดันโลหิตสูง
ง. ไขมันในเลือดสูง
จ. อ้วน
ฉ. ไม่เคยออกกำลังกายแบบได้เหงื่อเลยใน5-10ปีที่ผ่านมา
ถ้าปรากฎว่าไม่มีเลยแม้แต่ข้อเดียว.. จะลองสงสัยโรคอื่นที่เจอง่ายกว่าก่อนดีไหมครับ...
อ่านมาถึงตรงนี้ บางคนอาจจะสงสัยว่าวันนี้ผมไม่เล่าเคสผู้ป่วยแบบทุกทีล่ะ... งั้นผมเล่าเลยแล้วกัน
ผู้ป่วยเป็นเด็กอายุ15ปี เจ็บหน้าอกมาสองเดือน ที่หน้าอกข้างซ้าย เจ็บจี๊ดๆตื้อๆส่วนใหญ่เป็นตอนเช้าๆ เด็กเวรคนนี้มันเล่นบอลเล่นบาสได้เป็นชั่วโมง แต่มันนึกว่าเป็นโรคหัวใจ... ก็ไปรบเร้าแม่ให้พาไปหาหมอ.. หมอก็บอกว่าไม่ใช่หรอก ประวัติก็ไม่เหมือน ตรวจร่างกายก็ไม่เหมือน แต่ในที่สุดเจ้าเด็กบ้านี่ก็รบเร้าขอx-rayจนหมอรำคาญให้ไป ก็ปกติ ก็ขอทำคลื่นไฟฟ้าหัวใจอีก หมอก็ตัดรำคาญให้ไป ก็ปกติอีก สุดท้ายเจ้าเด็กเปรตคนนี้มันได้คืบจะเอาศอก ขอทำEchocardiographyดูการเคลื่อนไหวของหัวใจ ซึ่งที่สุดก็ปกติอีก(ค่าใช้จ่ายทั้งหมด แม่ของเด็กคนนี้ออก)
ในที่สุดเด็กคนนี้ก็โตขึ้นเป็นคนปกติทั่วไป และตอนนี้ก็กรรมสนองมาเป็นหมอนั่งตรวจคนไข้เจ็บหน้าอกแล้วต้องปากเปียกปากแฉะบอกว่าไม่ได้เป็นโรคหัวใจอยู่จนบัดนี้.... และก็กำลังนั่งพิมพ์อยู่นี่แหละ หึหึ
